Thrust Reverser Güvenlik Sistemleri

Thrust reverser sistemini incelemeye 3. yazımızla devam ediyoruz. Diğer yazılarımızda sistemin genel çalışma prensibiyle birlikte thrust reverser çeşitlerini ele almıştık. Bu yazımızda ise sistemin içerisinde yer alan güvenlik sistemlerini inceleyeceğiz.

Thrust reverser sistemi uçakların yere indikten sonra yavaşlamalarını sağladığı için havada ve yanlış zamanda açılmalarını engellemek adına çeşitli güvenlik sistemleriyle donatılmıştır.

Sisteme genel olarak baktığımızda 5 farklı güvenlik sisteminin yer aldığı görülüyor.

Güvenlik Önlemleri

• Güç kolları (throttle lever) idle (rölanti) pozisyonuna çekilmeden reverse thrusta geçilememektedir.
• Uçağın ana iniş takımlarına ağırlık binmeden thrust reverser sistemi aktif duruma geçmesine izin verilmez.
• Reverse thrust kapakları deployed pozisyonuna geçmeden RPM idle seviyesinden daha yüksek devirlere çıkarılamaz.
• İleri yönde itki (forward thrust) seçiliyken thrust reverser kapakları yanlışlıkla deployed pozisyonuna geçerse güç kolu otomatik olarak idle pozisyonuna yaklaşır. 
• Reverse thrust seçiliylen thrust reverser kapakları yanlışlıkla stowed pozisyonuna geçerse reverse thrust lever (thrust reverser kolu) otomatik olarak deploy pozisyonuna geçer.

Thrust Reverser Testinden Kısa Bir Video

Read more ...

Thrust Reverser Çeşitleri ve Çalışma Prensipleri

Hatırlanacağı üzere thrust reverser sistemiyle ilgili olarak ilk yazımızda sistemin yüzeysel olarak çalışma prensibinden bahsetmiştik. Bu yazımızda ise sistemin çeşitleri ve genel çalışma prensiplerini sizlerle paylaşacağız. Gün içerisinde sürekli olarak paylaştığımız bilgileri Facebook ve Instagram sayfalarımız üzerinden de takip edebilirsiniz.

Thrust Reverser Sisteminin Çeşitleri

• Clamshell Door
• Bucket Reverser
• Blocker Reverser (Cold Stream)

Stowed Pozisyonu (Forward Thrust): Motorun ileri itki sağladığı ve thrust reverser kapaklarının kapalı olduğu durumdur.

Deployed Pozisyonu (Reverse Thrust): Thrust reverser kapaklarının açık ve motorun geri itki sağladığı durumdur.

Clamshell Thrust Reverser

Sisteme şeklinden dolayı clamshell adı verilmekte olup bir midyenin açılıp kapatılmasına benzetilmektedir. Reverser kapakları genellikle pnömatik olarak çalıştırılır ve güç kaynağı olarak ise HP kompresör (P3) havası kullanılır. Bu havadan elde edilen güçle birlikte thrust reverser kapakları Forward Thrust (stowed) pozisyonundan Reverse Thrust (deployed) pozisyonuna doğru hareket ettirilir.

Stowed pozisyonundayken clamshell kapakları, deployed pozisyonunda ortaya çıkan Cascade Vane’leri kapatır.

Deployed pozisyonundayken clamshell kapakları egzoz gazının normal çıkış yolunu kapatarak havayı Cascade Vanelere yönlendirir.  Uçağın hareketinin tam tersi şekilde havanın yönlendirilmesiyle birlikte hız azaltılır.

Sistemin alt kısmında yer alan Cascade Vanelere verilen açıyla birlikte yönlendirilen ters itki havasının tekrar motor tarafından emilmesi minimum seviyelere kadar indirilir.

Bucket Thrust Reverser

Bucket thrust reverser sisteminde egzoz gazının yönlendirilebilmesi için ekstra kapaklar bulunur ve bu sebepten dolayı da sistem external door reverser olarak da isimlendirilmektedir. Bu sistemin kapakları hidrolikle hareket ettirilir. Egzozun arka kısmı iki parçadan meydana gelmekte ve deployed pozisyonunda bu parçalar açılarak egzoz gazının normal çıkış yolunu kapatmaktadır. Bu sayede egzoz gazının yönü değiştirilerek uçağın hızı azaltılır.

Blocker Reverser

Günümüz modern yolcu uçağı motorlarının büyük bir çoğunluğunda kullanılan sistemdir. Sadece yüksek by-pass oranına sahip motorlarında kullanılmaktadır.

Clamshell ve bucket thrust reverser sistemlerinde sıcak egzoz gazı kullanılırken blocker reverser sisteminde ise sadece soğuk by-pass havası kullanılır. Soğuk by-pass havasının önü kapatılarak yönlendirilir. Bu sebepten dolayı Cold Stream Reverser olarak da isimlendirilebilmektedir. Kokpitte yer alan reverse thrust lever tarafından hızı ve yönü belirlenen bir hava motoru bulunur. Blocker kapaklarının açılıp kapatılabilmesi için hava motorunun çıkışı esnek bir şafta hareket verir. 

Read more ...

Tonlarca Ağırlıktaki Uçaklar Nasıl Durur? Thrust Reverser Sistemi Nasıl Çalışır?

Yaklaşık bir yıldan beri Instagram hesabımız başta olmak üzere sosyal medya üzerinden bilgi paylaşımı yapmaktayız. Sistemleri derinlemesine incelemek için ise internet sitemizi aktif hale getirdik. Thrust reverser sistemini ilk etapta yüzeysel olarak ele aldığımız yazı dizisiyle derinlemesine sistem incelemelerine başlıyoruz.

Modern uçakların tonlarca ağırlığa sahip olduğu bilinmektedir. Peki bu kadar ağır olan uçaklar nasıl oluyor da sorunsuz bir şekilde durabiliyor?

İşte tam da bu noktada thrust reverser sistemi devreye giriyor. Özellikle kısa pistler ve yağmur, kar ve buz gibi unsurlardan dolayı meydana gelen kaygan zeminlerde thrust reverser sisteminin önemi net bir şekilde ortaya çıkıyor.

Egzoz Gazı Ters Çevriliyor

Uçakta birçok frenleme sistemi yer alsa da ekstrem durumlarda bu frenleme sistemleri yetersiz kalabilmektedir. Bu sebepten dolayı thrust reverser adı verilen sistem sayesinde egzozdan çıkan gazın akış yönü ters çevrilmekte ve motordan elde edilen güç aynı zamanda uçağın yavaşlatılması için de kullanılmaktadır. 

Thrust Reverser Sisteminin Avantajları

• Tahmin edileceği üzere modern uçaklarda kullanılan fren disklerinin maliyetleri son derece yüksektir. Thrust reverser sisteminin kullanılmasıyla birlikte ciddi anlamda maddi tasarruf yapılabilmektedir.
• Thrust reverser sistemi son derece güvenli olup sadece iniş takımına yük bindiğinde kullanılabilmektedir.
• Thrust reverser sistemi sadece simetrik olarak kullanılabildiğinden dolayı her hangi bir dengesizlik problemi meydana gelmez.
• Kısa pistlerde ve olumsuz hava koşullarında dahi sorunsuz ve konforlu bir yavaşlama sağlanabilmektedir.

Thrust Reverser Tipleri ve Çalışma Prensipleri

Clamshell Door

Bucket Door

Blocker Door

Read more ...

Thrust Reverser

In the photo you see the thrust reverser  when it is fully deployed. Thrust reversers generally rotate the airflow through 135°. The air now being directed 45° forward. So the aircraft can slow down by sending air to opposite direction.

Fotoğrafta thrust reverser'ı tamamen açıkken görüyorsunuz. Thrust reverser'lar genelde havayı normal akışından 135° döndürür. Şuan hava akışı 45° ileri yöndedir. Havanın ters yöne yönlendirilmesi ile uçak yavaşlatılmış olur.

Read more ...